علائم شکستن ریشه دندان عصب کشی شده اغلب نامشخص هستند. با این حال این اتفاق معمولاً در اثر ضربه‌ی شدید رخ می‌دهد. دندانی که عصب کشی شده و پر می‌شود از دندان سالم ضعیف‌تر است. در نتیجه در برابر ضربات مقاومتی کمتر از سایر دندان‌ها دارد. شکستگی ریشه دندان هم به شکل عمودی و هم افقی رخ می‌دهد. در دندان‌های پر شده ریشه‌ها در صورت شکستن بیشتر به‌صورت عمودی می‌شکنند. در این مقاله قصد داریم در مورد علائم شکستن ریشه دندان عصب کشی شده و علت‌های آن صحبت کنیم. برای مراقبت بهتر از دندان عصب کشی شده خود تا انتهای مقاله با ما همراه باشید.
دلایل شکستن ریشه دندان عصب کشی شده چیست؟
دندان از چند قسمت مینا، عاج و ریشه تشکیل شده است. هنگامی که دندان نیاز به عصب کشی پیدا می‌کند، پزشک پالپ دندان که همان محافظ ریشه دندان است خارج می‌کند. ریشه دندان با محلول‌های ضدعفونی کننده پاک می‌شود و سپس دندان پر می‌شود. گاهی اوقات برای این که عفونت به طور کامل از دندان خارج شود، اقدام به تراشیدن بخشی از ریشه دندان هم می‌کنند. بدیهی است که در این شرایط ریشه دندان ضعیف‌تر از حالت عادی است. با برداشته شدن پالپ محافظ آن از بین رفته و با تراشیده شدن نیز ضعیف‌تر شده است. به همین دلیل باید از دندانی که عصب کشی و پر شده بیشتر مراقبت کنید.
در صورتی که دندان شما عصب کشی نشده باشد نیز ممکن است ریشه‌ی آن بشکند. این ترک معمولاً به‌صورت ترک ریز و غیرقابل مشاهده‌ای به وجود می‌آید. یکی از دلایل و علائم شکستن ریشه دندان عصب کشی شده، دندان قورچه است. وقتی که از لحاظ عصبی دچار مشکلاتی باشید، ممکن است در خواب یا بیداری دندان قورچه کنید. دندان قورچه در خواب بی‌اختیار رخ می‌دهد و شما کنترلی روی آن ندارید.
در این شرایط فشار زیادی روی دندان‌ها می‌آورید که باعث ترک برداشتن و شکستن ریشه دندان عصب کشی شده می‌شود. تصادفات رانندگی و ضربه‌هایی که در ورزش به دهان وارد می‌شود نیز می‌تواند دلیل ترک خوردن و شکستن ریشه دندان باشد. برخی از دندان‌ها حساسیت دارند و اگر بعد از خوردن یک چای داغ، آب یخ بنوشید می‌شکنند. البته هر دندانی در این شرایط آسیب خواهد دید.
علائم شکستن ریشه دندان عصب کشی شده
زمانی که ریشه دندان می‌شکند، اولین علامت و نشانه درد است. این درد زمانی که چیزی می‌خورید شدیدتر می‌شود. به هنگام خوردن موادی که دارای شکر هستند مثل شیرینی و شکلات، دندانی که ریشه‌ی آن شکسته است درد زیادی از خود بروز می‌دهد. دندان در برابر گرما و سرما نیز کم طاقت شده و شما را اذیت می‌کند.
زمانی که دندان خود را عصب کشی کرده‌اید ماجرا کمی متفاوت است. زمانی که عصب به طور کامل از دندان خارج شده باشد، علائم شکستن ریشه دندان عصب کشی شده بسیار فرق می‌کند. در این شرایط شما درد را متوجه نمی‌شوید؛ زیرا عصبی در دندان شما وجود ندارد. ممکن است با دیدن التهاباتی در اطراف لثه‌ی دندان پر شده‌ی خود متوجه شکستن ریشه دندان عصب کشی شده شوید. به طور کلی تشخیص علائم شکستن ریشه دندان عصب کشی شده تنها با مراجعه به پزشک ممکن است. برای بررسی تخصصی و انتخاب مسیر درمان، می‌توانید با متخصص درمان ریشه دندان در تهران مشورت کنید.
تشخیص علائم شکستن ریشه دندان عصب کشی شده
همان‌طور که گفتیم اگر ترک افقی باشد قابل دیدن است. اما اگر یک شکستگی عمودی رخ داده باشد نمی‌توانید با چشم غیر مسلح آن را مشاهده کنید. در این صورت باید به پزشک مشاهده کرده و معاینه شوید. پزشک توسط اشعه ایکس از دندان شما عکس برداری می‌کند تا متوجه وضعیت ریشه شود. با این حال ممکن است برخی شکستگی‌ها توسط عکس هم دیده نشوند. در این حالت پزشک با اکسپلوررهای دندان و یا رنگ کردن دندان اقدام به پیدا کردن ترک‌ها می‌کند. این رنگ کردن با مواد خاص دندان‌پزشکی صورت می‌گیرد.
ممکن است بپرسید در این شرایط چطور می‌توانید متوجه شکستن ریشه دندان عصب کشی شده‌ی خود شوید؟ پاسخ این است که بهتر است در ابتدا مراقب سلامتی خود باشید. اگر دندان قورچه می‌کنید از محافظ دندان در شب استفاده کنید. غذاها را محکم نجوید و از شکستن چیزهایی مثل پسته با دندان خودداری کنید. یخ نجوید و مراقب دندان‌های خود باشید.
بعد از انجام عصب کشی هر شش ماه یک بار برای چک کردن وضعیت سلامت دندان‌های خود به دندان‌پزشک مراجعه کنید. این کار باعث می‌شود از بسیاری از مشکلات دور بمانید. در غیر این صورت ریشه‌ی شکسته شده عفونت می‌کند. این عفونت به شکل برجستگی کنار دندان و روی لثه ظاهر می‌شود.
آیا ریشه دندان شکسته قابل درمان است؟
این مسئله به میزان شکستگی بستگی دارد. اکثر شکستگی‌های عمودی قابل درمان نیستند. اگر شکستگی عمودی در حدی باشد که ریشه‌ی سالم باقی مانده بتواند دندان را نگه دارد، درمان امکان پذیر است. در غیر این صورت باید دندان خارج و با پروتز پر شود. در صورتی که شکستگی به‌صورت افقی باشد، بخش شکسته از دندان خارج شده و با مواد مناسب جایگزین می‌شود.
سؤالات متداول
علائم شکستن ریشه دندان عصب کشی شده چیست؟
تشخیص شکستن ریشه دندان برای افراد قبل از عصب کشی راحت‌تر است. احساس درد قبل از عصب کشی دلیل مهمی بر شکستن ریشه دندان است. پس از انجام عصب کشی فقط با مراجعه به پزشک و عکس‌برداری می‌توان این موضوع را تشخیص داد.
آیا ریشه دندان شکسته قابل درمان است؟
این موضوع به نوع و میزان شکستگی بستگی دارد. تشخیص قابل درمان بودن یا نبودن این مسئله با معاینه پزشک امکان پذیر است. در صورتی که میزان شکستگی زیاد نباشد، ریشه دندان حفظ شده و مابقی آن بازسازی می شود.
جمع‌بندی علائم شکستن ریشه دندان عصب کشی شده
دندان عصب کشی شده به دلیل برداشته شدن پالپ که وظیفه محافظت از ریشه دندان را دارد، از دندان سالم ضعیف‌تر است. در برخی موارد که ریشه دندان عفونت بیشتری دارد. دندان‌پزشک برای اطمینان از ضدعفونی شدن کامل ریشه دندان بخشی از آن را می‌تراشد. تراشیدن بخشی از ریشه دندان مزید بر علت ضعیف شدن دندان است. اکثر اوقات ضربه‌ی شدید باعث شکسته شدن ریشه دندان می‌شود.
درد اولین علامت شکسته شدن ریشه دندان است. ریشه دندان شکسته شده معمولاً به مواد قندی مانند شکلات و شیرینی حساسیت نشان می‌دهد و درد آن بیشتر می‌شود. پس از عصب کشی شدن دندان به دلیل اینکه درد ریشه دندان را متوجه نمی‌شوید برای اطمینان از شکسته شدن یا نشدن ریشه دندان باید به پزشک مراجعه کنید. در غیر این صورت ریشه عفونت کرده و خود را به صورت آبسه نمایش می‌دهد.
علائم شکستن ریشه دندان عصب‌کشی‌شده
شکستگی ریشه، به‌ویژه شکستگی عمودی، ممکن است با درد هنگام جویدن، التهاب لثه یا عفونت مکرر همراه باشد؛ اما گاهی نشانه‌های واضحی ندارد. تشخیص آن به معاینهٔ دقیق و بررسی چند یافتهٔ بالینی و تصویربرداری نیاز دارد.
چه زمانی به شکستگی ریشه مشکوک شویم؟
اگر دندانی که قبلاً عصب‌کشی شده است دوباره دچار درد هنگام گاز زدن، تورم موضعی، مسیر تخلیهٔ چرک یا پاکت لثه‌ای عمیق و باریک در یک نقطه شده، بررسی تخصصی اهمیت دارد. این یافته‌ها می‌توانند با شکستگی عمودی ریشه مرتبط باشند، اما عفونت باقی‌مانده یا عودکرده و مشکلات دیگر نیز ممکن است علائم مشابه ایجاد کنند.
پیش از درمان مجدد، جراحی یا کشیدن دندان، باید علت مشکل تا حد امکان روشن شود؛ درمان نامتناسب با تشخیص می‌تواند به از دست رفتن زمان و بافت سالم دندان منجر شود.
شکستگی عمودی ریشه دندان چیست؟
شکستگی عمودی ریشه (Vertical Root Fracture) ترک یا شکستگی‌ای است که در امتداد طول ریشه ایجاد می‌شود و ممکن است از بخش انتهایی ریشه به سمت تاج یا در جهت معکوس گسترش پیدا کند. در مراحل اولیه، دو قطعهٔ دندان لزوماً از هم جدا نیستند و نشانه‌ها می‌توانند خفیف یا مبهم باشند.
این مشکل در دندان‌های درمان‌شده با عصب‌کشی اهمیت ویژه‌ای دارد، زیرا مسیر شکستگی می‌تواند راه ورود میکروب‌ها به بافت‌های اطراف ریشه را فراهم کند. با این حال، هر دندان عصب‌کشی‌شده‌ای که درد دارد یا عفونت می‌کند، الزاماً شکسته نیست؛ کانال درمان‌نشده، نشت ترمیم، پوسیدگی جدید و بیماری‌های لثه نیز باید بررسی شوند.
ترک یا لب‌پریدگی بخش قابل‌مشاهده
ممکن است به ترمیم، روکش یا درمان ریشه نیاز داشته باشد؛ تصمیم به عمق و مسیر ترک بستگی دارد.
ترکی که به زیر لثه می‌رسد
اگر ترک تا سطح ریشه امتداد یافته باشد، پیش‌آگهی به محل و عمق آن وابسته است.
درگیری طولی خود ریشه
می‌تواند با تخریب موضعی استخوان و عفونت اطراف ریشه همراه شود و نیازمند ارزیابی تخصصی است.
علائم شکستن ریشه دندان عصب‌کشی‌شده
شدت و نوع علائم در افراد مختلف متفاوت است. بعضی نشانه‌ها احتمال شکستگی را بیشتر می‌کنند، اما هیچ‌کدام به‌تنهایی تشخیص قطعی نیستند.
- درد هنگام جویدن یا فشار روی دندان: به‌ویژه اگر درد جدید باشد یا به‌تدریج برگردد.
- جوش یا مسیر تخلیه روی لثه: ممکن است به‌شکل برجستگی کوچک شبیه جوش ظاهر شود.
- تورم یا آبسهٔ موضعی: تورمی که فروکش می‌کند و دوباره برمی‌گردد باید بررسی شود.
- پاکت عمیق و باریک لثه: یک یافتهٔ مهم در معاینهٔ اطراف ریشه است.
- حساسیت به ضربه یا لمس: دندان ممکن است هنگام ضربهٔ کنترل‌شده دردناک باشد.
- طعم بد یا ترشح: می‌تواند نشانهٔ تخلیهٔ عفونت باشد، نه مختص شکستگی.
- تغییرات استخوان اطراف ریشه: ممکن است در تصاویر رادیوگرافی دیده شود، ولی علت آن باید مشخص شود.
- نبود علامت واضح: بعضی شکستگی‌ها تا زمانی که بافت اطراف درگیر نشود، بی‌علامت می‌مانند.
چه زمانی مراجعه فوری لازم است؟
در صورت تورم سریع یا گستردهٔ صورت، تب، بدترشدن محسوس حال عمومی یا دشواری در بلع یا تنفس، فوراً خدمات درمانی اورژانسی دریافت کنید. برای درد، تورم موضعی یا ترشح مکرر نیز ارزیابی دندان‌پزشکی را به تعویق نیندازید.
چرا ریشهٔ دندان عصب‌کشی‌شده ممکن است بشکند؟
معمولاً نمی‌توان شکستگی را به یک علت واحد نسبت داد. مقدار بافت باقی‌ماندهٔ دندان، شکل و وضعیت ریشه، نیروهای جویدن، دندان‌قروچه، ضربه و شرایط ترمیمی می‌توانند در ارزیابی نقش داشته باشند. سابقهٔ عصب‌کشی به‌تنهایی ثابت نمی‌کند که درمان باعث شکستگی شده است.
از دست رفتن بافت تاج
پوسیدگی گسترده، ترمیم‌های بزرگ یا شکستگی قبلی ممکن است مقدار بافت سالم را کاهش داده باشند.
فشارهای تکراری و ضربه
فشار بیش از حد هنگام جویدن، دندان‌قروچه یا ضربه می‌تواند نیازمند بررسی باشد.
وضعیت ترمیم نهایی
نوع و کیفیت ترمیم، میزان بافت باقی‌مانده و نحوهٔ توزیع نیروها باید در کنار سایر یافته‌ها ارزیابی شوند.
وجود پست، روکش یا سابقهٔ درمان ریشه به‌تنهایی تشخیص شکستگی نیست. تصمیم درمانی باید پس از بررسی وضعیت واقعی دندان و بافت‌های اطراف گرفته شود.
برای آشنایی با درمان اولیه، صفحهٔ راهنمای کامل درمان ریشه و برای شناخت دوبارهٔ عفونت اطراف ریشه، مطلب عفونت ریشهٔ دندان را ببینید.
شکستگی ریشه چگونه تشخیص داده می‌شود؟
تشخیص شکستگی عمودی ریشه گاهی دشوار است؛ زیرا ترک ممکن است مستقیماً در تصویر دیده نشود و علائم آن با بیماری‌های دیگر هم‌پوشانی داشته باشد. بررسی معمولاً از چند مرحله تشکیل می‌شود:
-
بررسی سابقه و علائمزمان شروع درد، درد هنگام جویدن، عفونت‌های قبلی، ضربه و نوع ترمیم‌های انجام‌شده بررسی می‌شود.
-
معاینهٔ دندان و لثهوضعیت ترمیم، حرکت دندان، مسیر ترشح، حساسیت به ضربه و عمق لثه در اطراف دندان ارزیابی می‌شود.
-
تصویربرداری رادیوگرافیتصاویر داخل‌دهانی می‌توانند تغییرات استخوانی، کیفیت درمان قبلی و برخی علل جایگزین را نشان دهند؛ ندیدن خط شکستگی آن را رد نمی‌کند.
-
بزرگ‌نمایی و بررسی‌های تکمیلیدر موارد منتخب از بزرگ‌نمایی، بررسی سطح داخلی یا خارجی دندان و تست‌های بالینی هدفمند استفاده می‌شود.
-
CBCT در صورت اندیکاسیونتصویربرداری سه‌بعدی ممکن است به ارزیابی استخوان و یافتن علل دیگر کمک کند؛ بااین‌حال، همهٔ شکستگی‌ها در CBCT قابل مشاهده نیستند و استفاده از آن باید توجیه بالینی داشته باشد.
اگر مشکل اصلی عفونت باشد، صفحهٔ درمان مجدد ریشه اطلاعات مرتبطی دارد؛ اما درمان مجدد صرفاً به دلیل وجود درد یا تورم، بدون روشن‌شدن علت، تصمیم مناسبی نیست.
درمان شکستگی ریشه؛ آیا می‌توان دندان را حفظ کرد؟
انتخاب درمان به محل و امتداد شکستگی، تعداد ریشه‌ها، میزان حمایت استخوانی، وضعیت لثه و امکان بازسازی دندان بستگی دارد. هیچ روش واحدی برای همهٔ موارد مناسب نیست.
اگر ترک محدود به تاج باشد
در بعضی دندان‌ها، اگر شکستگی به ریشه گسترش نیافته باشد، ترمیم مناسب یا روکش می‌تواند برای بازگرداندن عملکرد در نظر گرفته شود. اگر پالپ درگیر باشد، ممکن است درمان ریشه نیز لازم شود.
اگر شکستگی عمودی ریشه تأیید شود
در دندان تک‌ریشه‌ای، شکستگی عمودی اغلب پیش‌آگهی ضعیفی دارد و کشیدن دندان ممکن است پیشنهاد شود. در برخی دندان‌های چندریشه‌ای، برداشت ریشهٔ آسیب‌دیده و حفظ بخش سالم می‌تواند در موارد منتخب بررسی شود.
برای آشنایی بیشتر با موارد کاربرد جراحی، صفحهٔ جراحی ریشه و انتهای ریشه را مطالعه کنید. انتخاب بین درمان مجدد، جراحی، ترمیم یا کشیدن دندان باید بر اساس علت واقعی مشکل باشد؛ نه فقط وجود درد.
اگر به شکستن ریشه دندان شک دارید، چه کار کنید؟
- تا زمان معاینه، از جویدن غذاهای سفت با آن دندان خودداری کنید.
- اگر تورم یا ترشح دارید، برای ارزیابی دندان‌پزشکی زودتر وقت بگیرید.
- تصاویر رادیوگرافی قبلی و اطلاعات درمان ریشه را همراه داشته باشید.
- آنتی‌بیوتیک را خودسرانه شروع نکنید؛ در صورت نیاز، دارو باید بر اساس ارزیابی بالینی تجویز شود.
- پیش از تصمیم برگشت‌ناپذیر، دربارهٔ یافته‌های تشخیصی و پیش‌آگهی گزینه‌های درمانی سؤال کنید.
- اگر درد شدید، تب، تورم منتشر یا اختلال بلع و تنفس دارید، فوراً کمک درمانی دریافت کنید.
پرسش‌های رایج دربارهٔ شکستگی ریشه دندان عصب‌کشی‌شده
آیا درد هنگام گاز زدن حتماً به معنی شکستگی ریشه است؟
خیر. درد هنگام گاز زدن ممکن است به شکستگی، التهاب بافت اطراف ریشه، تماس بلند ترمیم، عفونت یا مشکلات دیگر مربوط باشد. تشخیص به معاینه و ارزیابی تکمیلی نیاز دارد.
آیا شکستگی ریشه در عکس رادیوگرافی مشخص می‌شود؟
گاهی نشانه‌های غیرمستقیم دیده می‌شود، اما خط شکستگی همیشه آشکار نیست. رادیوگرافی، معاینه و در موارد منتخب CBCT باید در کنار هم تفسیر شوند؛ حتی تصویر سه‌بعدی هم شکستگی را در همهٔ موارد نشان نمی‌دهد.
آیا هر دندان عصب‌کشی‌شده‌ای که عفونت کرده باید کشیده شود؟
خیر. عفونت می‌تواند علت‌های مختلفی داشته باشد؛ از جمله کانال جاافتاده یا عود عفونت. اگر شکستگی ریشه تأیید شود، پیش‌آگهی متفاوت است. تا روشن‌شدن علت، نمی‌توان حکم یکسانی برای همهٔ دندان‌ها داد.
آیا درمان مجدد ریشه می‌تواند شکستگی را ترمیم کند؟
درمان مجدد می‌تواند در بعضی موارد عفونت یا مشکل ناشی از درمان قبلی را برطرف کند، اما ترک یا شکستگی ساختاری ریشه را به‌صورت قابل اتکا به هم جوش نمی‌دهد. ابتدا باید مشخص شود علت علائم شکستگی است یا مشکل قابل درمان دیگری.
آیا دندان بدون درد هم ممکن است ریشهٔ شکسته داشته باشد؟
بله. بعضی شکستگی‌ها در ابتدا علائم اندکی دارند و ممکن است با ایجاد مسیر تخلیه یا تغییرات استخوانی کشف شوند. هر علامت موضعی مکرر لثه باید بررسی شود، حتی اگر درد زیادی وجود نداشته باشد.
برای تشخیص باید حتماً CBCT انجام بدهم؟
خیر. CBCT برای همهٔ بیماران لازم نیست. دندان‌پزشک بر اساس معاینه و تصاویر اولیه تعیین می‌کند که آیا تصویربرداری سه‌بعدی اطلاعات مفید و توجیه بالینی فراهم می‌کند یا نه.
مطالب مرتبط در سایت
برای بررسی علت درد، عفونت یا گزینه‌های درمانی، این صفحات نیز می‌توانند مفید باشند:
منابع علمی برای مطالعهٔ بیشتر
برای مطالعهٔ عمومی، منابع زیر اطلاعات تکمیلی دربارهٔ ترک دندان و شکستگی عمودی ریشه ارائه می‌کنند. تشخیص و انتخاب درمان هر بیمار باید بر پایهٔ معاینهٔ اختصاصی انجام شود.
دکتر شهابی از بهترین اندودنتیستها هستن. من از درمانم خیلی راضی بودم
عالی بود.ممنون
دندانم را دو هفته است در کلینیک دندان مهر دزفول عصب کشی کرده ام.دردش به صورتهای مختلف ادامه دارد…در یک جلسه عصب کشی و پر شد..نمی توانم غذا روش بخورم..انگار زخم شده …انگشت که بهش میزنم انگار دست به بادکنکی میزنم
باسلام. ممکنه درمان ریشه به طور کامل انجام نشده باشه. چنانچه بعد از چند روز همچنان درد دارید بهتره برای بررسی بیشتر به دندانپزشکتون مراجعه بفرمایید. همچنین اگر عکسی از دندانتون دارید یا امکانش رو دارید که عکس تکی جدید بگیرید میتونید به شماره 09100951005 واتساپ بفرمایید. دکتر عکس رو مشاهده میکنن و راهنماییتون خواهند کرد.